Een verstoord speelveld
Stichting Justice for Prosperity onderzocht de beïnvloeding van de Nederlandse gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart 2026 (GR26). Dit rapport bundelt vijf onderzoeken die JfP uitvoerde in aanloop naar en tijdens de Nederlandse gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart 2026. Samen laten deze casussen zien hoe verkiezingen via meerdere kanalen onder druk kunnen komen te staan. JfP vond geen bewijs voor grootschalige of doorslaggevende beïnvloeding van de verkiezingsuitslag. Wel maken de onderzoeken zichtbaar hoe druk, manipulatie en verstoring zich rond verkiezingen kunnen manifesteren. In het slothoofdstuk formuleert JfP concrete aanbevelingen voor beleidsmakers, toezichthouders en platformen.
1. Russische desinformatie vond via Nederlandse netwerken in korte tijd een miljoenenbereik
Een vervalste Politico-video, voorafgaand aan de Duitse deelstaatverkiezingen, bereikte via dissident.one en Nederlandstalige Telegramkanalen binnen één dag het Nederlandse informatieveld. Een enkel bericht op X behaalde meer dan drie miljoen weergaven. De casus laat zien hoe buitenlandse desinformatie via geloofwaardig ogende verspreiders snel grensoverschrijdend kan circuleren en ook in Nederland tractie kan krijgen. Lees meer hierover in ons rapport of via onderstaande knop.
2. Big-Tech handhaafde zijn eigen advertentieverbod niet
Europese wetgeving verplicht platformen tot transparantie over politieke advertenties (VPR). Meta en Google kozen ervoor aan die wet te voldoen door politieke advertenties volledig te verbieden, maar handhaafden dat verbod niet. LinkedIn en TikTok hadden reeds een vergelijkbaar verbod ingesteld, maar ook daar doken illegale advertenties op. JfP identificeerde minimaal 517 illegale politieke advertenties op Meta met een gezamenlijk bereik van ruim 1,7 miljoen. Meta verwijderde slechts 15 procent. Het gevolg: een ongelijk speelveld, waarbij partijen die de regels naleefden minder bereik konden genereren dan partijen die dat niet deden. Lees meer hierover in ons rapport of via onderstaande knop.
3. De Defend-beweging schaalde op en zette gecoördineerd druk op lokaal bestuur
In samenwerking met KRO-NCRV Pointer identificeerde JfP 35 lokale chapters en organisatieonderdelen van Defend Netherlands en Defend United, tegenover slechts 2 afdelingen die enkele maanden eerder in beeld waren. De beweging was aanwezig bij 21 van de 29 onderzochte anti-azc-demonstraties. Interne communicatie laat zien dat binnen deze netwerken openlijk racistisch en antisemitisch taalgebruik circuleerde, naast (verhulde) oproepen tot geweld. De casus laat zien hoe de snelle groei van de beweging de druk op lokaal bestuur opvoerde: door grotere aantallen op straat en een toename van indirecte dreiging. Lees meer hierover in ons rapport of via onderstaande knop.
4. Gecoördineerde verspreiding rond Wilders laaide op net voor de verkiezingen
Vier dagen voor de verkiezingen verspreidde een netwerk van accounts op X, Facebook, Instagram en Threads in hoog tempo een vrijwel identiek bericht over Geert Wilders. JfP herleidde de oorsprong tot het Telegram-kanaal van Amir Tsarfati, een voormalig majoor in het Israëlische leger en hoofd van een ngo die zich profileert als bron van betrouwbare berichtgeving over Israël en de regio. Of de Nederlandstalige verspreiding bewust was bedoeld als electorale steun voor de PVV, kon JfP niet vaststellen. De casus laat wel zien hoe politieke boodschappen in de slotfase van een verkiezingscampagne snel, gecoördineerd en platformoverstijgend kunnen worden aangejaagd. Lees meer hierover in ons rapport.
4. Het Pravda-netwerk verspreidde actief FvD-content
De Nederlandse websites van het Russische Pravda-netwerk verspreidden pro-Russische narratieven op industriële schaal en pikten selectief Nederlandse content op die dat narratief versterkte. FvD en Thierry Baudet werden in 288 artikelen bij naam genoemd, veel vaker dan andere politieke partijen. Het netwerk heeft de gemeenteraadsverkiezingen niet aantoonbaar beïnvloed. Maar de impact reikt verder dan één verkiezing: binnenlandse polarisatie krijgt een buitenlandse versterker, en de databronnen waaruit zoekmachines en AI-modellen putten worden op industriële schaal vergiftigd. Lees meer hierover in ons rapport.
Dit is de externe versie van het rapport. Om redenen van veiligheid, vertrouwelijkheid en onderzoeksintegriteit zijn niet alle operationele details en methodologische stappen openbaar gemaakt. Voor aanvullende toelichting kunt u contact met ons opnemen via [email protected]. Voor tips en broninformatie: Safesend.justiceforprosperity.org
Wil je ons werk steunen? Overweeg dan een donatie, zodat dit soort onafhankelijk onderzoek ook in de toekomst mogelijk blijft.
