Extreemrechtse Defend-groepen groeien sterk en reizen door heel Nederland om lokale besluitvorming te beïnvloeden, onder meer rond asielzoekerscentra (azc’s). Extreemrechtse Defend-groeperingen ondermijnen de democratie. Zij reizen door heel Nederland om besluitvorming te beïnvloeden van lokale gemeenten rondom AZC’s. Uit ons onderzoek blijkt dat dit geen losse acties zijn, maar onderdeel van een bewuste strategie om op lokaal niveau druk uit te oefenen op politieke en bestuurlijke processen. Een spraakbericht van een beheerder van de Telegram-groep van Defend Netherlands maakt dat expliciet. Stichting Justice for Prosperity en Pointer (KRO-NCRV) hebben dieper onderzoek gedaan naar deze groeperingen en zijn onder andere achter extreemrechtse content en verhulde oproepen tot geweld gekomen.
Wie zijn deze mensen?
De Defend-beweging bestaat uit twee koepelorganisaties: Defend United en Defend Netherlands. Defend United is opgericht vanuit Defend Den Bosch. Bij Defend United zijn meerdere lokale ‘chapters’ aangesloten. Stichting Justice for Prosperity en Pointer onderzochten de communicatie, dynamiek en structuur van deze beweging en stelden vast dat het netwerk in korte tijd sterk is uitgebreid. Inmiddels zijn binnen het onderzoek 35 onderdelen van het netwerk geïdentificeerd.
Defend Netherlands is anders. Deze groep lijkt opgericht te zijn in de zomer van 2025, ongeveer zeven weken voor de rellen op het Malieveld vorig jaar. Uit het onderzoek blijkt daarnaast dat prominente personen binnen Defend Netherlands eerder in aanraking zijn gekomen met politie en justitie. Waarbij de één ooit is opgepakt voor het dragen van een NSDAP-shirt is de ander veroordeeld voor opruiing tijdens demonstreren.
Beide groepen trekken vaak samen op. Kopstukken van Defend Netherland en Defend United zijn regelmatig beiden aanwezig op dezelfde demonstraties, en ze delen & liken elkaars berichten online. Uit verschillende bronnen blijkt dat de groepen nauw met elkaar in contact staan.
Lokale beïnvloeding als bewuste strategie
Justice for Prosperity en Pointer hebben vastgesteld dat Defend-leden bij tenminste 21 lokale anti-AZC of anti-migratie demonstraties aanwezig zijn geweest. Voorbeelden van recente demonstraties zijn die in Nieuw-Lekkerland, Bleskensgraaf en Houten. Dit past in een bewuste strategie, zo is gebleken uit spraakopnames:
“Als jij op een kleine demo bij een gemeentehuis staat, waar de besluitvoering wel wordt uitgevoerd, heb je veel meer effect op een daadwerkelijke komst van een azc of niet.”
Dit spraakbericht is gestuurd op 25 November 2025 door één van de ‘administrators’ van de Defend Netherlands Telegram-groep. Dit ene spraakbericht laat perfect zien hoe Defend wilt opereren: juist bij lokale demonstraties aanwezig zijn, om daar echt een verschil te kunnen maken. Een tiental schreeuwende mensen heeft immers veel meer impact wanneer ze bij een klein gemeentehuis staan dan midden op een leeg Malieveld.
Extremistische content en (verhulde) oproepen tot geweld
Naar buiten toe presenteert de beweging zich als vreedzaam, maar uit onderzochte interne communicatie komt een ander beeld naar voren. Justice for Prosperity en Pointer troffen openlijk racistische en antisemitische berichten aan van actieve leden en kopstukken. Asielzoekers worden vergeleken met apen. Joden worden weggezet als ongewenst. Moslims worden omschreven als “het kanker van de wereld.” Iemand die vaak samen met Defend actief is, omschrijft zichzelf publiekelijk als “NSBer 2.0” en poseert op foto’s met een muts met het getal 88, een bekend neonazi-symbool. Ingegrepen wordt er alleen als het nazi-gedachtengoed publiekelijk té zichtbaar is.
Verhulde oproepen tot geweld
Ook in Telegram-gesprekken concluderen anonieme leden openlijk dat geweld effect heeft.Een kopstuk van Defend Netherlands stelt op Facebook de vraag of vreedzaam demonstreren überhaupt zin heeft. Het gaat verder. Leden roepen op om tegenstanders uit te roeien en opperen om “op jacht” te gaan. Een ander lid heeft in zijn profiel staan: “Geweld is het laatste redmiddel voor het volk en vaderland.”
Geweldsdreiging wordt concreet bij Defend-kopstuk P.v.V., als hij op Facebook schrijft een woonadres te vinden met de belofte de inwoner (met links gedachtengoed) zijn tanden eruit te slaan. Dit bericht werd gedeeld binnen verschillende Defend-groepen. Eerdere uitspraken van P.v.V. zijn even ijzingwekkend als feitelijk: “Waar geweld wordt gebruikt, gaan azc’s niet door.” Uitspraken door anonieme leden in de Telegram-groep beamen dit: “Overigens valt het me op dat vrijwel overal waar een demo uit de hand loopt, er geen azc is gekomen.” De reactie daarop: “Klopt, intimidatie werkt gewoon. Je denkt toch niet dat we vuurwerk gooien uit baldadigheid? Een paar knallers in de raadszaal en die laffe kankerjoden eten uit je hand.“
Professionalisering
De strategie van de Defend-beweging lijkt steeds verfijnder te worden. Leden maken inmiddels ook gebruik van het inspreekrecht tijdens raadsvergaderingen. Leden mengen zich niet alleen tussen de demonstranten, ook in gemeentehuizen laten zij zich horen door gebruik te maken van het inspreekrecht tijdens raadsvergaderingen. In november 2025 postte Defend Netherlands een oproep waarin ze opzoek zijn naar “toppers die graag met ons samen inspreken.” Terwijl vertegenwoordigers binnen het woord voeren via hun spreekrecht, verzamelen demonstranten zich buiten om extra druk uit te oefenen. Zo heeft een kopstuk ingesproken in onder meer Uitgeest en Lisse, waarbij sprake was van nauwelijks verhulde dreigementen. In Uitgeest merkte hij, in het verlengde van het bovenstaande, openlijk op dat in gemeenten waar oproer was geweest de gemeente het beleid heeft aangepast, en wie geen oproer wil, dus maar beter kan luisteren.
In Lisse eiste hetzelfde kopstuk een referendum, met als uitsmijter “de tijd zal leren aan welke kant van de geschiedenis jullie hebben gestaan”. Het is een impliciete verwijzing naar de ‘tribunalen’ waartoe onder meer FvD’er Pepijn van Houwelingen en voormalig Kamervoorzitter Bosma (PVV) hebben opgeroepen.
De inspraak werd bovendien kracht bijgezet door geweld buiten het gemeentehuis. In Uitgeest moest de raadsvergadering worden stilgelegd wegens de dreiging en het gebruik, buiten, van een vuurwerkbom. In Lisse moest de omgeving van het gemeentehuis worden schoongeveegd door de politie.
Conclusie
Nieuwe Defend-groepen groeien snel. Waar de huidige beweging begonnen is in 2025 met een paar groepen, hebben Justice for Prosperity en Pointer ondertussen 35 soortgelijke groepen geïdentificeerd. Deze groepen zeggen in het openbaar respectvol en vreedzaam te zijn, een diepere inkijk geeft een heel ander beeld.
Het is een mengelmoes van extreemrechts gedachtegoed, met onder andere als direct doel om lokale besluitvorming rondom azc’s te beïnvloeden. Het gevolg is dat democratische processen op ondemocratische wijze worden ondermijnd. Hiervoor reizen de groepen stad en land af om lokale demonstraties te organiseren, bij te staan of te verstoren. Achter de publieke façade van respect en vreedzaamheid komt uit interne communicatie en gedragingen een ander beeld naar voren: een beweging waarin extremistische uitingen, intimidatie en verhulde of openlijke steun voor geweld een plaats hebben.
Stichting Justice for Prosperity publiceert dit rapport omdat bedreiging en geweld geen plaats hebben in een democratie en omdat lokale bestuurders breed moeten worden gesteund in hun werk. Het probleem reikt daarbij verder dan de beïnvloeding van besluitvorming alleen: het kan mensen afschrikken om de (lokale) politiek in te gaan en zich te kandideren. Veel bestuurders weten daar tot nu toe weerbaar mee om te gaan, wij raden aan strafbare feiten door te geven aan de politie. Stichting Justice for Prosperity houdt de verdere ontwikkeling goed in de gaten en informeert en rapporteert hierover omdat het bredere publiek moet weten wat er gaande is. Stichting Justice for Prosperity blijft de ontwikkeling van deze beweging volgen en zal hierover blijven informeren en rapporteren, zodat duidelijk blijft wat er zich achter de schermen organiseert en ontwikkelt.
Disclaimer: Wij hanteren de definitie van de AIVD omtrent rechts-extremisme en hebben zo de Defend groepen als dusdanig geïdentificeerd
