Stichting Justice for Prosperity (JfP) doet onderzoek naar mogelijke beïnvloeding van en intimidatie tijdens de gemeenteraadsverkiezingen van 2026. Sinds 2022 worden verkiezingen beïnvloedt met nepnieuws op zogenaamde Doppelgänger-websites (dubbelgangers) van grote mediaorganisaties zoals Bild en The Guardian. Meer recentelijk ook tijdens de verkiezingen in Duitsland (2025) en in de Verenigde Staten (2024). Daarom heeft JfP onderzocht of dit ook bij Nederlandse mediaorganisaties plaatsvindt. Hieruit blijkt dat er nog genoeg kwetsbaarheden zijn, maar veel voorzorgsmaatregelen al genomen zijn.
Op 18 maart zijn de gemeenteraadsverkiezingen. Het is belangrijk dat dit democratisch proces zo eerlijk mogelijk verloopt. Internationale ervaringen en onderzoek laten echter zien dat kwaadwillende actoren regelmatig proberen verkiezingen te manipuleren. Eén van de methodes die toegepast wordt is het verspreiden van desinformatie, onder meer via zogeheten Doppelgänger-websites. Een recent voorbeeld is beïnvloeding vanuit Rusland in aanloop naar de Duitse Bondsdagverkiezingen van februari 2025.
Om te ontdekken of ook de Nederlandse gemeenteraadsverkiezingen op deze manier worden beïnvloed, heeft JfP een systematische internetscan uitgevoerd op zoek naar Doppelgängers van grote nieuwsmedia.
Wat zijn Doppelgänger-websites?
Een Doppelgänger-website is een goed gelijkende kopie van een bestaande, legitieme website, bewust ontworpen om bezoekers te misleiden. De term Doppelgänger is goed gekozen: zoals een dubbelganger sprekend op een andere persoon lijkt, lijkt de Doppelgänger-website ook sprekend op de echte website. De bezoeker ziet een vertrouwde opmaak, een herkenbaar logo en geloofwaardige koppen, maar de inhoud is (deels) vervalst of bevat verdraaide informatie.
De techniek is eenvoudig: een kwaadwillende registreert een domeinnaam die sterk lijkt op die van een gerenommeerde krant of omroep. Denk aan kleine spelfouten (bijvoorbeeld “telegraav.nl” i.p.v. “telegraaf.nl”), toegevoegde woorden (bijvoorbeeld “telegraafmedia.nl”) of alternatieve extensies (bijvoorbeeld “.com”). Vervolgens wordt de site deels of geheel gevuld met artikelen die politieke leugens of misleidende informatie presenteren als echt nieuws.
Waarom dit relevant is voor verkiezingen
De dreiging van Doppelgängers is niet louter theoretisch. Sinds mei 2022 is er een grootschalige operatie gaande die desinformatie verspreidt via Doppelgängers van minimaal zeventien mediabedrijven, waaronder grote dagbladen als Bild, The Guardian en Le Monde. De desinformatiecampagnes richten zich op meerdere landen en verschillende verkiezingen: zo zijn Duitsland, Frankrijk en Oekraïne doelwit geweest, en rond de Europese Parlementsverkiezingen van juni 2024 werden grootschalige aanvalsgolven gedocumenteerd, met landspecifieke desinformatie.
Ook buiten Europa werd de methode ingezet: rond de Amerikaanse presidentsverkiezingen van 2024 zijn Doppelgängers van Amerikaanse nieuwswebsites gebruikt om specifieke bevolkingsgroepen te targeten met op maat gemaakte desinformatie. Artikelen op zulke websites worden verspreid via sociale media, waarbij de domeinnaam op het eerste gezicht voldoende vertrouwen wekt om massaal te worden gedeeld.
Deze vorm van desinformatie kan tijdens de gemeenteraadsverkiezingen ook worden ingezet middels Doppelgängers van lokale en regionale media. Dat is per titel weliswaar kleinschaliger, maar meer verspreid en moeilijker traceerbaar dan bij nationale media.
De aanpak van Justice for Prosperity
Het opsporen van zowel grootschalige als verspreide kleinschalige desinformatie vergt dan ook een brede, fijnmazige aanpak. JfP heeft daarom een geautomatiseerde scanmethode ontwikkeld om verdachte domeinen systematisch op te sporen. De aanpak is gebaseerd op technische rapporten van eerdere Doppelgänger-operaties in Europa, en combineert geautomatiseerde domeinanalyse met handmatige verificatie.
In de eerste fase genereert JfP, op basis van officiële domeinnamen van diverse nieuwsmedia, grote aantallen potentiële varianten. Die worden daarna automatisch gecontroleerd op activiteit en gefilterd op basis van meerdere technische en inhoudelijke indicatoren. Elk overgebleven domein krijgt een risicoscore toegewezen.
In de tweede fase legt ons systeem de meest opvallende domeinen voor aan een menselijke analist, die handmatig beoordeelt of een website als potentieel gevaarlijk moet worden aangemerkt. Geautomatiseerde systemen zijn goed in schaalbare filtering, maar de uiteindelijke beoordeling vraagt om menselijk oordeel en contextueel begrip. Juist die combinatie leidt tot optimale herkenning van Doppelgängers en desinformatie.
Ruimte voor verbetering
Het bestrijden van Doppelgänger-websites vraagt niet alleen om het opsporen van Doppelgängers, maar zeker ook om effectieve verdedigingsstrategieën van nieuwsmedia. Bijvoorbeeld doordat mediaorganisaties ervoor zorgen dat vergelijkbare domeinnamen van hun titels worden geregistreerd. Daarnaast is het belangrijk dat zij anticiperen op misbruik van mogelijke typefouten bij het invoeren van de officiële domeinnaam. Zogeheten ‘typosquatters’ registreren domeinnamen met kleine typefouten, waarna cybercriminelen op deze Doppelgängers proberen aan geld of (inlog)gegevens van de websitebezoekers te komen, óf nepnieuws verspreiden.
Uit het onderzoek van Justice for Prosperity blijkt dat diverse nieuwsmedia goede eerste stappen genomen hebben, maar dat veel organisaties toch onvoldoende effectief zijn in het optimaal organiseren van een goede verdediging tegen misbruik.
De NOS heeft het domein nos-nieuws.nl en diverse andere varianten wél zelf geregistreerd , toch zijn er verschillende varianten die niet geregistreerd zijn. Dit betekent dat de NOS goed aandacht heeft gehad voor het claimen van vergelijkbare domeinen, wel zijn hier nog aanvullende stappen te zetten. Ook zien we dat diverse url’s van NOS-varianten geregistreerd zijn door anderen. De NOS doet er goed aan deze url’s in de gaten te houden of over te nemen.
Rondom url’s die een sterke link met RTL Nieuws hebben troffen wij een zorgwekkende vorm van typosquatting aan. Het domein rtlnieiws.nl, een spelfout die makkelijk kan optreden bij het intypen van het officiële rtlnieuws.nl, blijkt in handen van een actor te zijn, die meerdere typosquat-websites beheert van verschillende merknamen in verschillende sectoren. JfP raadt af het domein rtlnieiws.nl zelf te bezoeken. De website is leeg: er staat geen enkel nieuwsartikel op. Wat er wél staat is een verborgen script, ontworpen om data te verzamelen van bezoekers die per ongeluk op het domein terechtkomen. Het gaat hier naar alle waarschijnlijkheid om financieel gemotiveerde dataverzameling. Al is dit geen klassieke politieke Doppelgänger-operatie, toch onderstreept deze vondst een breder punt: het landschap rond ongeclaimde mediadomeinvarianten is niet leeg. Het wordt actief benut, zij het in dit geval door een actor die vooral geïnteresseerd lijkt in financiële fraude, in plaats van een desinformatienetwerk.
Goed op orde: De Telegraaf
Desinformatiecampagnes, ook Doppelgänger-websites, worden vooral ingezet om anti-Europese of anti-overheidssentimenten aan te wakkeren. Althans, dat is de ervaring van Justice for Prosperity. Het is dus denkbaar dat vooral media die kritisch zijn op EU- of overheidsbemoeienis gekaapt worden om op een geloofwaardige manier desinformatie te verspreiden. In dat licht is het geruststellend dat juist de uitgever van De Telegraaf het op het gebied van domeinbeveiliging goed doet. JfP trof een groot aantal domeinnamen aan die sterk lijken op telegraaf.nl, maar die bij bezoek alle doorsturen naar de officiële website. Adressen als telegraafonline.nl, telegraaf-media.nl en zelfs telegraaaf.nl (met drie a’s) leidden allemaal naar de echte Telegraaf-website.
Het claimen van al deze domeinen is een effectieve verdedigingsstrategie. Wie de meest voor de hand liggende varianten al in eigen beheer heeft, ontneemt kwaadwillenden de mogelijkheid om die domeinen te misbruiken. De Telegraaf heeft niet alleen de de verschillende domeinnamen geregistreerd, ze hebben ook gezorgd dat bezoekers via een re-direct doorgestuurd worden naar de echte website. Dit laatste staat los van misbruik, maar is natuurlijk erg slim.
Conclusie en aanbevelingen
Wij troffen in ons onderzoek voor de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart 2026 geen actieve Doppelgänger-websites aan die aantoonbaar politieke desinformatie verspreidden. Dat is goed nieuws. Maar de overige bevindingen laten zien dat het speelveld rond ongeclaimde domeinvarianten open ligt voor misbruik en manipulatie. Van financieel gemotiveerde dataharvesting tot doorverkoopklare nepnieuwsplatforms: het risicopotentieel is reëel en serieus.
Mediaorganisaties doen er goed aan systematisch in kaart te brengen welke varianten van hun domeinnaam nog niet in eigen bezit zijn. De meest risicovolle daarvan verdienen registratie, gevolgd door een werkende re-direct naar de officiële site. Voor het bredere publiek en voor journalisten geldt: controleer altijd de exacte URL voordat u een artikel deelt. Een bijna-correcte domeinnaam is vaak het enige zichtbare signaal waardoor u kunt zien dat u op een nepsite bent beland.
Stichting Justice for Prosperity blijft de Nederlandse informatie-omgeving monitoren in aanloop naar 18 maart 2026. Signalen van actieve Doppelgänger-websites kunnen worden gemeld via onze kanalen. Uiteraard delen we onze bevindingen met organisaties waaronder de NOS, de Telegraaf en RTL.
