Stichting Justice for Prosperity (JfP) onderzoekt (buitenlandse) maatschappelijke manipulatie. Zo ook de malafide campagnes gericht op de Nederlandse gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart 2026 (GR26). Met dit rapport laten we zien wat er tijdens de GR26 aan buitenlandse beïnvloeding plaatsvond en hoe dat zich verhoudt tot de verkiezingen in zeven andere Europese landen, in de periode september 2025 tot april 2026.
Per land brachten we de operaties, de binnenlandse versterkers en het effect in kaart. Onder operaties verstaan we de gecoördineerde desinformatiecampagnes waarmee (buitenlandse) actoren het publieke debat ontwrichten: nepvideo’s, nagemaakte nieuwssites en geautomatiseerde propagandanetwerken. Binnenlandse versterkers zijn politieke partijen, media en influencers die deze narratieven oppikken en verspreiden onder een eigen achterban, al dan niet bewust. Wat we zagen, is een patroon dat zich in meerdere Europese landen voordoet. Moldavië, waar het standaardpatroon eerder zichtbaar werd, geldt als de blauwdruk. Hierna paste het Kremlin hetzelfde draaiboek toe in Duitsland, Frankrijk en Hongarije.
In de meeste landen zijn actieve informatiemanipulatie of Foreign Information Manipulation and Interference (FIMI) operaties gaande. Gecoördineerde campagnes waarbij buitenlandse actoren via desinformatie en manipulatie het publieke debat verstoren en het vertrouwen in democratische instituties ondermijnen. De Deense (PET), Duitse (BfV), Franse (VIGINUM) en Moldavische (SIS) diensten wijzen allemaal naar het Kremlin als vijandige statelijke actor.
Angst op maat
Desinformatie stopt niet bij de grens. De methoden die het Kremlin in Moldavië uitprobeerde, worden nu – volgens de veiligheidsdiensten – ingezet in Hongarije. Wat in Duitsland begint, duikt een paar dagen later op in Nederland. In dit rapport laten we zien dat de door Rusland gecoördineerde desinformatieoorlog een systematische aanpak kent; steevast worden dezelfde tactieken ingezet om nationale thema’s te exploiteren.
In Duitsland en Frankrijk zijn de campagnes toegespitst op migratie en onveiligheid. In Frankrijk wordt dit aangevuld met schandaalcontent. Nepvideo’s rond gemeenteraadskandidaat Pierre-Yves Bournazel, valse beschuldigingen tegen parlementariërs in Marseille en Toulouse en het ten onrechte in verband brengen van president Macron met het Epstein-schandaal. In Bulgarije draait het om de invoering van de euro en het verlies van soevereiniteit. In Moldavië om het beeld van het land als pion van het Westen.
Hongarije is een bijzonder geval. Volgens meerdere veiligheidsbronnen opereert Rusland hier niet alleen van buitenaf, maar ook van binnenuit. De politieke partij van Viktor Orbán, Fidesz, zet oppositieleider Péter Magyar neer als marionet van Brussel en Kyiv. Wie op hem stemt, stort Hongarije de oorlog met Oekraïne in. Russische offline operaties (geplande false flag operaties zoals een gefingeerde aanslag) en FIMI-operaties versterken dit narratief actief. In Nederland pushen Pravda-sites een pro-Russisch narratief over de oorlog in Oekraïne en over Trump als bedreiging voor de westerse stabiliteit. In Denemarken draait het narratief om de Amerikaanse claim op Groenland door Trump. Bereik komt vaak via lokale versterkers: politieke partijen, alternatieve mediakanalen of influencers die Russische narratieven oppikken en delen met hun eigen achterban. In Hongarije is dat Fidesz, de partij onder premier Viktor Orbán. In Bulgarije tekende de radicaal-rechtse populistische partij Vazrazhdane in april 2025 een formeel samenwerkingsakkoord met United Russia. Sindsdien fungeert de partij als een van de belangrijkste verspreiders van pro-Russische narratieven in het land. Omgekeerd versterkt in Nederland het Pravda-netwerk Forum voor Democratie (FvD) content, zonder aangetoonde directe aansturing vanuit Rusland.
FIMI-operaties hebben niet altijd als doel een politieke partij aan de macht te brengen. Het doel van het Kremlin is vooral twijfel zaaien. Twijfel over (de betrouwbaarheid van) het democratisch verkiezingsproces, de uitslag, over instituties en of het überhaupt zin heeft om te gaan stemmen. In landen waar de uitslag op een paar procent wordt beslist, is dat genoeg. Daarvoor zet het Kremlin vaak drie vaste operaties en één aanpak in: het Pravda-netwerk, Storm-1516, Doppelgänger en de Matryoshka-aanpak.
Het Pravda-netwerk (ook wel Portal Kombat) verspreidt via meer dan 200 websites geautomatiseerd pro-Russische berichtgeving, gemiddeld 10.000 artikelen per dag. Het Pravda-netwerk produceert geen eigen content, maar vertaalt en verspreidt materiaal van Telegramgroepen, pro-Kremlin accounts verpakt als lokaal nieuws en afgestemd op narratieven die al leven. In Nederland kennen wij dutch.news-pravda.com en netherlands.news-pravda.com die Russische desinformatie verspreiden.
Storm-1516 produceert video’s waarin mensen worden betaald om op te treden als klokkenluider of journalist en een gefabriceerd verhaal vertellen, soms aangevuld met
deepfake-video’s van echte politici. De Franse overheid (VIGINUM) documenteerde 77 van dergelijke operaties tussen 2023 en maart 2025, verspreid via honderden nepnieuwssites en versterkt door pro-Russische influencers. Het is een goed gedocumenteerde FIMI-operatie waarvan in onafhankelijke onderzoeken is vastgesteld dat zij het publieke debat binnendringt.
Doppelgänger kopieert websites van gevestigde media zoals Der Spiegel, Le Point en Die Welt. Het gebruikt bijna-identieke domeinen en verspreidt die via nepaccounts en advertenties. De nagemaakte sites fungeren ook als platform voor bijvoorbeeld Storm-1516-video’s. De operatie wordt toegeschreven aan de EU-gesanctioneerde Social Design Agency. In 2025 nam de activiteit enigszins af. Er verschenen minder nepdomeinen en de operatie was nauwelijks nog aanwezig op Meta-platforms.
De Matryoshka-aanpak (ook wel Operation Overload) werkt in twee stappen. Nepaccounts plaatsen valse content op social media: nep-rapporten, foto’s of memes. Vervolgens neemt een tweede groep accounts die content over en stuurt die gericht naar journalisten en factcheckers met het verzoek om te onderzoeken. De operatie misbruikt logo’s van gevestigde media zoals Euronews, CORRECTIV, BBC en Deutsche Welle om de content geloofwaardig te laten lijken. Ook wanneer de campagne publiekelijk wordt tegengesproken (debunking) is de operatie geslaagd: het verhaal circuleert dan alsnog.
Acht landen, één duidelijke infrastructuur
De operaties Pravda-netwerk, Storm-1516, Doppelgänger en de Matryoshka-aanpak duiken in vrijwel elk land op in dit onderzoek. Dezelfde strategie maar dan per land ‘op maat’ uitgerold. Eén persoon verbindt veel FIMI-operaties: Sergei Kiriyenko, Poetins eerste plaatsvervangend stafchef. Meerdere Europese veiligheidsbronnen linken hem aan de directe aansturing van de inmenging in Moldavië. De Financial Times bevestigde dat de operaties in Hongarije hoogstwaarschijnlijk onder zijn leiding plaatsvinden. De Amerikaanse minister van Justitie noemde hem eerder de man die de Doppelgänger-campagne aanstuurde gericht op de Amerikaanse presidentsverkiezingen van 2024.
Wat de sanctielijsten vertellen
Op 16 maart 2026 plaatste de Europese Unie vier nieuwe personen op de sanctielijst wegens informatiemanipulatie. De Rus Klyuchenkov, de in Litouwen geboren Russische nieuwslezer Mackevičius, de Brit Graham Phillips en de Fransman Adrien Bocquet. Het is de derde sanctieronde in ongeveer 13 weken (15 december 2025, 29 januari 2026 en 16 maart 2026).
De lijst telt inmiddels 69 personen en 17 organisaties. De lijst groeit. Het aantal FIMI-operaties ook.
FIMI-operaties per land
Klik hieronder voor meer informatie over de beïnvloeding van verkiezingen per land.
Spiegels en luidsprekers: hoe Russische netwerken actief binnenlandse actoren monitoren die destabiliseren
Met dit onderzoek brengt Justice for Prosperity een structureel patroon aan het licht dat in het publieke debat niet of niet duidelijk als afzonderlijk mechanisme wordt benoemd. JfP duidt dit patroon als ‘disinformation disparity’.
Russische beïnvloedingsnetwerken verspreiden niet alleen zelf misleidende of manipulerende inhoud. Ze monitoren ook systematisch welke actoren in nationale contexten al bekendstaan om hun polariserende, ontwrichtende of institutioneel ondermijnende boodschappen. Zodra zulke actoren iets publiceren dat maatschappelijke tegenstellingen kan vergroten, pikken Russische netwerken die boodschap op en pompen die vervolgens versterkt terug het brede Europese informatie-ecosysteem in. Niet als Russische propaganda, maar als versterkte echo van wat er lokaal al leeft. Het doel is het versterken van de ontwrichting van binnenuit.
In plaats van het narratief zelf te verzinnen, gebruiken ze dus bewust partijen, opiniemakers en influencers die al polariseren. Berichten over (re-)migratie, anti-EU sentiment, twijfel aan democratische instituties en culturele bedreiging blijken hierbij de voorkeur te genieten. Die content wordt opgepikt en breder teruggestuurd naar een nieuw publiek, in meerdere landen, via bijvoorbeeld X en Telegram. Dat onderscheidt dit mechanisme van bekende operaties als Doppelgänger of Storm-1516. Doppelgänger imiteert bestaande bronnen. Storm-1516 fabriceert nieuwe content. Disinformation disparity doet geen van beide. Het oogst en versterkt wat er is.
Hoe het werkt: drie stappen
Stap 1. Binnenlandse actoren produceren het rumoer
In Nederland gaat het om actoren als de radicaal rechtse partij Forum voor Democratie en de ultraconservatieve influencer Eva Vlaardingerbroek. In andere Europese landen om de Britse activist Tommy Robinson, het Franse Rassemblement National of de Duitse AfD. Zij produceren content vanuit hun eigen politieke overtuiging, gericht op hun eigen achterban.
Stap 2. Russische netwerken monitoren, selecteren en amplificeren
Russische kanalen monitoren continu actoren die ontwrichtende of institutioneel ondermijnende boodschappen verspreiden. Ze selecteren berichten niet primair op inhoud, maar op hun polariserende potentieel. Die content wordt vervolgens waar nodig vertaald, herverpakt en via multipliers onder nieuwe publieken verspreid, onder meer via Telegram, X en Pravda. Van daaruit wordt zij verder het informatie-ecosysteem ingebracht, waar zij polarisatie kan aanjagen en bijvoorbeeld sterk xenofobe reacties uitlokken.
Stap 3. Geamplificeerde content keert terug naar Europa
De boodschap, inmiddels door Russische kanalen versterkt en grensoverschrijdend verspreid, bereikt een publiek in diverse Europese landen. Dit verdiept de polarisatie en vergroot het wantrouwen naar instituties. Tegelijk wordt de oorspronkelijke afzender indirect bevestigd, doordat zijn/haar boodschap via externe amplificatie meer gewicht en bereik krijgt.
Drie voorbeelden
De Vondelkerkbrand
Nog voor de brandweer tijdens de jaarwisseling het sein veilig had gegeven, vloeiden de eerste valse claims online. Nederlandse en internationale actoren duidden de brand als aanslag door moslimnetwerken. Binnen drie minuten gevolgd door de hashtag “omvolking”. Rond het middaguur trad de Engelse radicaal rechtse influencer Tommy Robinson naar buiten en kreeg ruim een miljoen views. Eva Vlaardingerbroek sprak van oorlogshandelingen en deed de oproep om terug te vechten. Pro-Kremlin kanalen haakten direct aan en versterkten het narratief en verspreidden die terug het digitale ecosysteem in. De oorzaak van de brand was op dat moment nog volledig onbekend. Dat maakte geen verschil. De content was bruikbaar.
Pravda-netwerk en Forum voor Democratie
JfP analyseerde 17.611 berichten van de twee Nederlandstalige Pravda-domeinen, verzameld tussen januari en maart 2026. Forum voor Democratie wordt in 288 berichten genoemd, PVV slechts 31 keer. Dat verschil is geen toeval. PVV veroordeelt de Russische inval. FvD omschrijft de oorlog als “niet onze oorlog” en stelt sancties als averechts voor. Die framing overlapt structureel met Kremlin-narratieven. Het Pravda-netwerk pikt FvD-content automatisch op uit Telegram en verspreidt die verder. In de lokale talen. Er is geen bewijs van directe aansturing van FvD. Dat is ook niet nodig. Het netwerk versterkt wat er al is.
Malofeev en Tommy Robinson
Op 13 september 2025 hield Robinson zijn UTK-rally in Londen, nadat hij Charlie Kirk tot martelaar van de Europese beweging had gemaakt. Eva Vlaardingerbroek sprak. Elon Musk steunde en verscheen online. Robinson claimde drie miljoen aanwezigen. De politie telde 110.000.
De Russische kanalen Mash en Rybar, en staatspropagandist Vladimir Soloviev, namen Robinsons versie van de events snel over als feit en verspreidden die naar hun eigen verspreiders. Mash alleen al haalde 4.983 forwards, het hoogste van de hele keten. 22 uur na de rally publiceerde Konstantin Malofeev zijn conclusie, letterlijk gebouwd op Robinsons eigen rallyname als politiek concept: “Unite the Kingdom heeft de gezonde krachten verenigd die tot nu toe in de hoeken verscholen zaten.” Hij verbond het daarna aan het Russische migratiedebat. Soms wordt de retoriek dus niet per se teruggestuurd naar het “westen” maar voor het Russisch publiek gerecycled. Dat is de stap die dit mechanisme onderscheidt van andere amplificatie. Malofeev nam Robinsons frame niet alleen over, hij verpakte het nog verder in een Russisch binnenlands politiek argument.
Dit patroon zien we ook bij de Russische ideoloog Alexander Dugin. In één post groepeerde hij AfD, Marine Le Pen, Georgescu en Simion expliciet als slachtoffers van Europese “Deep State dictatuur.” Europese rechtse narratieven landen zo rechtstreeks in het Russische geopolitieke frame en worden van daaruit versterkt teruggekaatst naar een internationaal publiek.
Wat dit analytisch betekent
De kern van wat JfP duidt als disinformation disparity is dat dit mechanisme tweerichtingsverkeer creëert. Russische netwerken vergroten het destabiliserende effect door polariserende boodschappen op te pikken en strategisch op te schalen. Tegelijk versterkt die externe amplificatie de binnenlandse positie van de oorspronkelijke afzenders, doordat zij aan zichtbaarheid, legitimiteit en bereik winnen.
De boodschap hoeft dus niet door Rusland bedacht te zijn om onderdeel te worden van een Russische beïnvloedingsoperatie. Buitenlandse beïnvloeding werkt niet alleen via zelfverzonnen narratieven, maar ook via het systematisch oogsten en versterken van al bestaande binnenlandse polarisatie.
Dat maakt dit fenomeen relevant voor detectie en beleid. Russische FIMI-activiteit is breder dan het verspreiden van onwaarheden. Het is ook het gericht monitoren van actoren en boodschappen die in een samenleving al spanning, wantrouwen en polarisatie voeden, en te amplificeren met als doel onze Europese democratieën verder te ontwrichten.
Over dit onderzoek
Deze publicatie is door JfP opgesteld op basis van OSINT, analyse van publiek toegankelijke informatie en rapportages van onderzoeksinstituten, toezichthouders en journalistieke partners. De onderzoeksperiode loopt tot en met 31 maart 2026. JfP blijft maatschappelijke manipulatie en ondermijnende beïnvloeding signaleren, analyseren en waar nodig hierover updates delen via justiceforprosperity.org. Alle inhoudelijke claims zijn voorzien van bronverwijzingen. JfP maakt geen aanspraak op rechten op gebruikt bron- of beeldmateriaal: deze berusten bij de oorspronkelijke rechthebbenden, tenzij anders vermeld.
Stichting Justice for Prosperity blijft de beïnvloedingsoperaties tijdens Europese verkiezingen op de voet volgen.
Stichting Justice for Prosperity (JfP) is een onafhankelijk onderzoeks- en detectieplatform uit Amsterdam dat maatschappelijke manipulatie en ondermijnende dreiging blootlegt en helpt terugdringen. Wij onderzoeken hoe actoren zich online én offline organiseren, welke netwerken, narratieven, aanjagers en verdienmodellen erachter zitten, en hoe zij democratische processen en instituties, maatschappelijke samenhang en fundamentele rechten onder druk zetten.
Vanuit het internationaal maatschappelijk middenveld werkt JfP samen met burgers, journalisten, kennisinstellingen, overheden en maatschappelijke partners. Daarbij verbinden wij digitaal onderzoek aan ons offline veldwerk, veiligheidsanalyse en strategische duiding. Zo maken wij zichtbaar welke actoren onzichtbaar invloed uitoefenen, via welke tactieken zij opereren, hoe boodschappen zich verspreiden en welk effect zij beogen.
Die inzichten vertalen wij naar dreigings- en risicoprofielen, veiligheidsversterking en strategische ondersteuning voor organisaties en instellingen die hun weerbaarheid willen vergroten. De grootste aandacht gaat echter uit naar het helpen versterken van maatschappelijke weerbaarheid door voorlichting, trainingen en het bouwen van allianties.
Steun ons en doneer als je democratie een warm hart toedraagt. ❤️
