Gezamelijk statement Justice for Prosperity en Bits of Freedom
Wat is er aan de hand?
In 2025 publiceerde de United States House Committee on the Judiciary een rapport waarmee moest worden aangetoond dat de Digital Services Act (DSA) een censuurmiddel is. Amerikaanse ambassades kregen de opdracht om terug te duwen tegen handhaving van deze platformwetgeving en in januari dit jaar werden vijf Europeanen de toegang tot de VS ontzegd omdat ze betrokken zijn bij onderzoek naar Big Tech-platformen en handhaving van de wet: voormalig Eurocommissaris Thierry Breton en vier werknemers van NGO’s. Macron noemde het besluit “dwang gericht op het ondermijnen van Europese digitale soevereiniteit”.
Toen de Europese Commissie haar boete aan X voor het niet naleven van transparantievereisten bekendmaakte, noemde de Committee on the Judiciary het boetebesluit een “censorship”. “The Committee will continue investigating to protect American innovation and American speech from foreign censors.”
Gisteren, op 3 februari 2026, publiceerde de House Committee haar tweede rapport: “The Foreign Censorship Threat, Part II: Europe’s Decade-Long Campaign to Censor the Global Internet and How It Harms American Speech in the United States”. Daarin is onder andere aandacht voor de rondetafel die Autoriteit Consument en Markt, verantwoordelijk voor het toezicht op de DSA in Nederland, organiseerde in aanloop naar de Tweede Kamer verkiezingen. Het Amerikaanse rapport framet de bijeenkomst als een poging tot censuur en noemt de aanwezige NGO’s, waaronder Bits of Freedom en Justice for Prosperity, “censorous”. Het rapport licht dit niet verder toe.
Aanval op onze democratische rechtsstaat
Het rapport is een bewuste aanval op onze democratische rechtsstaat, op hoe we ons organiseren, hoe we afspraken maken en hoe we die afspraken handhaven. Dit doen de VS door de legitimiteit van de wetgever, toezichthouders en het maatschappelijk middenveld te ondermijnen. Dit is pure intimidatie en ondermijnt onze autonomie; wij moeten zelf kunnen bepalen hoe we onze maatschappij inrichten. Als Amerikaanse bedrijven in Europa willen opereren, hebben ze zich te houden aan onze wetgeving. De VS mogen daar best iets van vinden, maar inmenging gaat te ver. Als we onze oren naar Trump en de zijne laten hangen, betalen burgers daarvoor de prijs: minder transparantie, meer (politieke) manipulatie op platforms en minder bescherming tegen doxxing en haatcampagnes.
De aandacht voor specifiek de Digital Services Act toont ook aan hoe krachtig deze wet is, als middel om Big Tech te beteugelen. Het laat ook de noodzaak van snelle handhaving zien. Bovendien maakt de dominantie van Amerikaanse technologie in onze samenleving ons uiterst kwetsbaar: voor beïnvloeding, censuur, en voor het autonoom kunnen handelen.
Wat moet er nu gebeuren?
Het is belangrijk dat de Europese Unie zich blijft uitspreken tegen intimidatie die onze democratische processen ondermijnt. De Europese Commissie moet haar rug recht houden en de wet in stand houden. Toezichthouders moeten de handhaving doorzetten of zelfs intensiveren. Ook is het belangrijk dat toezichthouders handelen naar een verhoogd dreigingsniveau en maatschappelijke organisaties, die cruciaal zijn voor de handhaving, beschermen tegen risico’s. Tot slot moet Europa haar afhankelijkheid van Amerikaanse technologie verkleinen.
Zoals beschreven zijn er al vijf inreisverboden (visummaatregelen) ingesteld tegen Europeanen die betrokken zijn bij toezicht, onderzoek of kritiek op platformmacht en de DSA. Het laat zien dat framing over ‘censorship’ kan doorslaan naar dreiging en persoonlijke repercussies. We roepen de Europese Commissie en de Nederlandse regering op nu zichtbaar terug te duwen en actieve rugdekking te organiseren voor toezichthouders, ambtenaren en maatschappelijke organisaties.
